Welke mondharmonica moet ik kopen?
Diatonisch of chromatisch? Een bluesharp in C of juist een andere toonsoort? Op deze pagina lees je hoe een mondharmonica werkt, welke soorten er zijn en welke mondharmonica het beste past bij de muziek die je wilt spelen.
Snel de juiste mondharmonica kiezen
De belangrijkste keuze is eerst of je een diatonische of chromatische mondharmonica wilt. Voor blues, folk, rock en veel popmuziek is een diatonische mondharmonica of bluesharp meestal de juiste keuze. Voor jazz, melodisch spel en muziek in de stijl van Toots Thielemans wordt vaak voor een chromatische mondharmonica gekozen.
Begin met een mondharmonica in C
Voor een beginnende bluesharpspeler is een diatonische mondharmonica in C meestal de handigste start. Er is veel lesmateriaal voor geschreven en de basistonen bevatten geen kruisen of mollen.
Bekijk diatonische mondharmonica's →Kies een diatonische bluesharp
De bluesharp hoor je niet alleen in blues, maar ook veel in folk, rock, country en pop. De gekozen toonsoort hangt af van het nummer en van de manier waarop je wilt spelen.
Naar de bluesharps →Kies een chromatische mondharmonica
Een chromatische mondharmonica beschikt via een schuif over alle tonen binnen het octaaf. Daardoor is hij bijzonder geschikt voor jazz, melodieën en chromatisch spel.
Bekijk chromatische mondharmonica's →Stem de harp af op de toonsoort
Speel je samen met een gitarist? Dan is het belangrijk om de toonsoort van het nummer en de mondharmonica op elkaar af te stemmen. Verderop vind je hiervoor een handige tabel.
Bekijk de toonsoortentabel →Een praktische beginnerskeuze
Wil je vooral blues, folk of pop leren spelen en zoek je één eerste mondharmonica? Dan is een kwalitatieve diatonische C-harp een logische start. De Hohner Special 20 C is een bekend voorbeeld.
Soorten mondharmonica's
Mondharmonica's kunnen grofweg worden ingedeeld in diatonische en chromatische modellen. Daarnaast bestaan er onder meer tremolo- en octaafgestemde mondharmonica's.
Diatonische mondharmonica
Een diatonische mondharmonica is opgebouwd rond de tonen van een majeurtoonladder in één bepaalde toonsoort. Het bekendste voorbeeld is de bluesharp. Een standaard Richter-harp heeft tien gaten.
Niet iedere chromatische toon zit rechtstreeks in de stemming, maar met technieken zoals bending en overblowing kunnen extra tonen worden gemaakt.
Diatonische mondharmonica's bekijken →Chromatische mondharmonica
Een chromatische mondharmonica bevat alle twaalf tonen binnen een octaaf. Met een schuif schakel je tussen twee toonrijen. Dit type wordt veel gebruikt voor jazz en melodisch spel.
Bekende musici die sterk met het chromatische geluid worden geassocieerd zijn onder anderen Toots Thielemans en Stevie Wonder.
Chromatische mondharmonica's bekijken →Richter-stemming van een diatonische C-mondharmonica
| Gat | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Blazen | C | E | G | C | E | G | C | E | G | C |
| Zuigen | D | G | B | D | F | A | B | D | F | A |
Wil je meteen vergelijken?
Bekijk diatonische, chromatische, tremolo- en octaafmodellen naast elkaar in het volledige mondharmonica-assortiment.
Welke toonsoort mondharmonica heb ik nodig?
Wanneer je samen gaat spelen, is het belangrijk om de mondharmonica af te stemmen op de toonsoort van het nummer. Bij blues wordt vaak in de zogenoemde tweede positie of cross harp gespeeld. Een blues in E wordt dan bijvoorbeeld op een harmonica in A gespeeld.
| Toonsoort nummer / blues | Mondharmonica in 2e positie |
|---|---|
| D | G |
| Eb / D# | Ab / G# |
| E | A |
| F | Bb / A# |
| F# | B |
| G | C |
| Ab / G# | Db / C# |
| A | D |
| Bb / A# | Eb / D# |
| B | E |
| C | F |
| Db / C# | Gb / F# |
Wil je in meerdere veelgebruikte toonsoorten kunnen spelen, dan kan een set met verschillende bluesharps handig zijn.
Bekijk een Hohner bluesharp-setDe mondharmonica – algemeen
De moderne mondharmonica is van oorsprong een Europees instrument en wordt inmiddels over de hele wereld bespeeld. Het instrument is vooral bekend uit blues en folk, maar is ook in pop, rock, country, jazz en andere stijlen volop te horen.
Bekende mondharmonicaspelers zijn onder anderen Toots Thielemans, Larry Adler, Jean-Jacques Milteau en Little Walter. Ook in muziek van artiesten als Neil Young, Stevie Wonder, Mick Jagger en Bob Dylan speelt de mondharmonica regelmatig een opvallende rol.
Een mondharmonica is een mondorgel met vrijslaande metalen rietbladen. Door te blazen of te zuigen worden de rieten in trilling gebracht. Door de luchtstroom en mondstand te sturen kan de speler afzonderlijke tonen, akkoorden en verschillende klankeffecten maken.
Hohner is een van de bekendste namen op het gebied van mondharmonica's en heeft een lange Duitse traditie in de productie van het instrument.
Mondharmonica's van Hohner, Fender en meer
Van betaalbare beginnersmodellen tot professionele diatonische en chromatische mondharmonica's.
Speciale effecten en speeltechnieken
Een mondharmonica kan veel meer klankvariatie geven dan alleen de standaard blaas- en zuigtonen. Met handen, tong, lippen en ademtechniek kun je allerlei effecten maken.
Wah-wah, tremolo, vibrato en trillers
- Wah-wah: open en sluit je handen rond de mondharmonica terwijl je de klank met je mond vormt.
- Tremolo: open en sluit je handen sneller om een pulserend effect te creëren.
- Vibrato: kleine variaties in toonhoogte of volume ontstaan door subtiele veranderingen in adem, tong of keel.
- Triller: wissel snel tussen twee aangrenzende tonen, bijvoorbeeld door de mondharmonica heen en weer te bewegen.
Handige termen: bending, overblowing, oversucking, valving en slide
- Bending: een toon omlaag buigen door de resonantieruimte in mond en keel te veranderen.
- Overblowing: een alternatieve blaastechniek waarmee op bepaalde gaten een hogere chromatische toon kan worden opgewekt.
- Oversucking: vergelijkbaar met overblowing, maar dan op een zuignoot.
- Valving: het gebruik van ventielen om de luchtstroom naar bepaalde rieten te beïnvloeden.
- Slide: de schuif van een chromatische mondharmonica waarmee naar de tweede toonrij wordt geschakeld.
Onderhoud van een mondharmonica
Over het schoonmaken van mondharmonica's bestaan verschillende verhalen. Een complete mondharmonica onderdompelen in water is meestal geen goed idee, zeker niet bij modellen met een houten kam.
Voor grondiger onderhoud kun je, als het model daarvoor geschikt is, de afdekplaten voorzichtig losschroeven en vuil verwijderen met geschikt gereedschap en een zachte, droge of licht vochtige reinigingsmethode. Forceer de rieten niet: die zijn dun en kwetsbaar.
Bekijk mondharmonica-accessoires en onderhoudssets →Nog meer soorten mondharmonica's
Tremolo mondharmonica
Bij een tremolo-harmonica klinken twee licht verschillend gestemde rieten tegelijk. Dat geeft het karakteristieke golvende, volle geluid.
Tremolo-modellen bekijken →Octaaf mondharmonica
Bij een octaafgestemd model klinken twee tonen met een octaaf verschil tegelijk. Hierdoor ontstaat een bredere en krachtige klank.
Octaafmodellen bekijken →Accessoires
Denk aan houders, tassen, koffers, microfoons en gereedschap voor onderhoud. Vooral voor gitaristen kan een mondharmonicahouder handig zijn.
Accessoires bekijken →Veelgestelde vragen over mondharmonica's
Welke mondharmonica is geschikt voor een beginner?
Voor iemand die blues, folk of pop wil leren spelen is een diatonische mondharmonica in C meestal de meest praktische eerste keuze. Er is veel lesmateriaal voor beschikbaar en je leert er de basistechnieken goed op.
Wat is het verschil tussen een diatonische en chromatische mondharmonica?
Een diatonische mondharmonica is in de basis op één toonsoort gericht. Een chromatische mondharmonica heeft een schuif waarmee ook de tussenliggende chromatische tonen direct bereikbaar zijn.
Is een bluesharp hetzelfde als een mondharmonica?
Een bluesharp is een type diatonische mondharmonica. De naam wordt vooral gebruikt voor tien-gats Richter-mondharmonica's die veel in blues, rock, folk en pop worden gespeeld.
Welke toonsoort mondharmonica moet ik kiezen voor blues?
Dat hangt af van de toonsoort van het nummer en de speelpositie. In cross-harp of tweede positie gebruik je bijvoorbeeld een A-harmonica voor een blues in E en een C-harmonica voor een blues in G.
Welke mondharmonica past goed bij gitaar?
Dat hangt af van de akkoorden en toonsoort waarin de gitarist speelt. Voor veel blues- en rocksituaties zijn C, A en D praktische mondharmonica's om in je set te hebben.
Klaar om een mondharmonica te kiezen?
Vergelijk diatonische, chromatische, tremolo- en octaafmondharmonica's en kies het model en de toonsoort die bij jouw muziek passen.
